Γεννήθηκε στην Αθήνα. Στη διάρκεια της Κατοχής, ενώ ήταν μαθητής ακόμη, οργανώθηκε στην Ιερά Ταξιαρχία, οργανωτική αυτονόμηση πυρήνα της οργάνωσης της Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζομένων Νέων. Τον Οκτώβριο του 1944 συνελήφθη από τον ΕΛΑΣ αλλά απελευθερώθηκε σύντομα.
Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών από το 1946 έως το 1953. Συνέχισε τις σπουδές του στις Θεωρητικές Οικονομικές Επιστήμες και στην Κοινωνιολογία στα πανεπιστήμια του Μονάχου και του Αμβούργου. Στη Σχολή Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Αμβούργου έλαβε το διδακτορικό του το 1960 με τη διατριβή «Das Verhältnis sozial wirksamer Faktoren in der Soziologie Max Webers» (Η σχέση των κοινωνικά ενεργών παραγόντων στην κοινωνιολογία του Μαξ Βέμπερ). Ολοκλήρωσε τις σπουδές του με μεταπτυχιακές σπουδές στα Οικονομικά της ανάπτυξης στο London School of Economics (1963-1964).
Με το πραξικόπημα του 1967 ο Βασίλης Φίλιας οργάνωσε μαζί με άλλους διανοουμένους την αντιστασιακή οργάνωση Δημοκρατική Άμυνα. Τον Ιούνιο του 1968 συνελήφθη από την Ασφάλεια και οδηγήθηκε στις Φυλακές Αβέρωφ. Τον Μάιο του 1969 δικάζεται από το Έκτακτο Στρατοδικείο σε κάθειρξη 18,5 ετών. Με την αμνηστία του 1973 αφέθηκε ελεύθερος
Τον Ιούνιο του 1975 διαγράφτηκε από μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ. Από το 1975 συνεργαζόταν με την Ελευθεροτυπία μέχρι το 1986 και συνεξέδιδε το περιοδικό Οικονομία και κοινωνία.
Από το 1975 ο Φίλιας εργάστηκε στην Πάντειο Ανώτατη Σχολή Πολιτικών Επιστημών (ΠΑΣΠΕ) στην Αθήνα, αρχικά ως υφηγητής κοινωνιολογίας, και από το 1977 ως τακτικός καθηγητής κοινωνιολογίας.
Από το 1981 έως το 1982 κατείχε τη θέση του πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου. Το 1985 ίδρυσε το νέο Τμήμα Κοινωνιολογίας, στο οποίο υπηρέτησε ως Πρόεδρος μέχρι το 1989. Το τμήμα καθιερώθηκε γρήγορα και έλαβε μεγάλη αναγνώριση σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Αυτή η θετική εξέλιξη της Παντείου κατά τα έτη 1975 έως 1989 οφείλεται στη στενή συνεργασία με τον καθηγητή Σάκη Καράγιωργα και άλλους καθηγητές που είχαν αγωνιστεί κατά της Χούντας κατά τα έτη 1967 έως 1974.
Υπέρμαχος μιας ευρείας, καθολικής εκπαίδευσης , απέρριπτε την αποκλειστική εξειδίκευση σε ένα μόνο αντικείμενο ή θέμα.
Στις εκλογές του 1985 συμμετείχε ως υποψήφιος συνεργαζόμενος με το ΚΚΕ σε μη εκλόγιμη θέση. Το φθινόπωρο του 1985 ίδρυσε μαζί με άλλους τον φορέα Λαϊκή Αγωνιστική Ενότητα. Το 1986, διαφοροποιούμενος από τη φιλοκυβερνητική γραμμή της Ελευθεροτυπίας, αποχώρησε και συνεργάστηκε ως σχολιογράφος στην εφημερίδα Πρώτη από 1986 έως το 1988, οπότε διέκοψε τη συνεργασία του με αυτήν και άρχισε τη συνεργασία του με την εφημερίδα Έθνος Στις εκλογές του Ιουνίου του 1989 συμμετείχε ως υποψήφιος του Συνασπισμού στη Β' Αθηνών. Από το 1991 ήταν υπεύθυνος της ελληνικής έκδοσης του διεθνούς περιοδικού Ο Σοσιαλισμός του Μέλλοντος.
Ήταν νυμφευμένος από το 1967 με τη νομικό Ελένη Παπακωνσταντίνου.

Διεύθυνση Ιδρυμάτων – Οργανισμών

• Πρυτανεία Παντείου Πανεπιστημίου
• Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών
• Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνιολογίας Παντείου Πανεπιστημίου
• Πρόεδρος Ομάδας Μελέτης Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.)
• Πρόεδρος Εφορευτικού Συμβουλίου Εθνικής Βιβλιοθήκης Ελλάδος
• Πρόεδρος Δ. Σ. Ολυμπιακής Αεροπορίας
• Πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Διεθνούς Δημοκρατικής Αλληλεγγύης

Συμμετοχή σε Επιτροπές – Έρευνες

• Γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Προγραμματισμού
• Έρευνα Μετανάστευσης
• Αττικό Πανεπιστήμιο
• Χωροταξική έρευνα νέου Αερολιμένα Αθηνών
• ΔΙΚΑΤΣΑ
• European Coordination Centre for Research and Documentation in Social Sciences (Vienna Centre)
• Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ)
• Δευτεροβάθμια Επιτροπή Επιλογής Βιβλίων για τις τέσσερις βαθμίδες της Εκπαίδευσης

Φίλιας, Β. (1966). Το Συνταγματικόν Δικαίωμα της Ελευθεροτυπίας και η κατά το άρθρον 367 Π.Κ. πρόσθετος προστασία. Αθήνα. 

Φίλιας, Β. (1967). Το πρόβλημα του σχηματισμού παραγωγικού κεφαλαίου εις τας υπανάπτυκτους οικονομίας. Αθήνα. 

Φίλιας, Β. (1974). Προβλήματα κοινωνικού μετασχηματισμού. Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (1976). Μαξ Βέμπερ: Συστηματική Κοινωνιολογία και Μεθοδολογία. Νέα Σύνορα. 

Φίλιας, Β. (1977). Εισαγωγή στη Μεθοδολογία και τις Τεχνικές των Κοινωνικών Ερευνών. Gutenberg. 

Φίλιας, Β. (1977). Κοινωνικά Συστήματα (Τόμος Α). Νέα Σύνορα – Α. Λιβάνης. 

Φίλιας, Β. (1978). Κοινωνικά Συστήματα (Τόμος Β). Νέα Σύνορα – Α. Λιβάνης. 

Φίλιας, Β. (1979). Όψεις της διατήρησης και της μεταβολής του κοινωνικού συστήματος (Τόμος Α). Νέα Σύνορα. 

Φίλιας, Β. (1980). Όψεις της διατήρησης και της μεταβολής του κοινωνικού συστήματος (Τόμος Β). Νέα Σύνορα. 

Φίλιας, Β. (1983). Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις. Σύγχρονη Εποχή. 

Φίλιας, Β. (1983). Κοινωνιολογία Γ’ Λυκείου. Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (1984). Αντιπαραθέσεις. Gutenberg. 

Φίλιας, Β. (1985). Κοινωνία και εξουσία στην Ελλάδα – Η νόθα αστικοποίηση 1800–1864. Gutenberg. 

Φίλιας, Β. (1985). Οικονομική Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας (Τόμος Α). Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (1986). Οικονομική Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας (Τόμος Β). Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (1991). Δεκατέσσερα Δοκίμια Κοινωνιολογίας. Μπουκουμάνης. 

Φίλιας, Β. (1993). Κοινωνικά Συστήματα στον 20ό αιώνα. Gutenberg. 

Φίλιας, Β. (1994). Κοινωνιολογία της Οικονομίας. Gutenberg. 

Φίλιας, Β. (1996). Κοινωνιολογία της Υπανάπτυξης. Σύγχρονη Εποχή. 

Φίλιας, Β. (1996). Αναφορές στην κοινωνική πραγματικότητα του τέλους του 20ού αιώνα. Ι. Σιδέρη. 

Φίλιας, Β. (1997). Τα αξέχαστα και τα λησμονημένα. Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (1997). Σύγχρονες Κοινωνικές Επιστήμες – Θεωρία και Πράξη: Προβληματισμοί και Επισημάνσεις. Ι. Σιδέρη. 

Φίλιας, Β. (1998). Σύγχρονες Κοινωνικές Επιστήμες – Θεωρία και Πράξη: Προβληματισμοί και Επισημάνσεις ΙΙ. Ι. Σιδέρη. 

Φίλιας, Β. (2000). Κοινωνιολογία του Πολιτισμού (Τόμος Α). Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (2001). Κοινωνιολογία του Πολιτισμού (Τόμος Β). Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (2001). Η λογιστική της παγκοσμιοποίησης και η λογική της ιστορικής εναντίωσης. Κάκτος. 

Φίλιας, Β. (2002). Κοινωνιολογικές παρεμβάσεις. Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (2005). Κοινωνιολογία του Πολιτισμού (Τόμος Γ). Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (2007). Ανεστραμμένα Είδωλα. Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (2008). Συμβολή στον επαναπροσδιορισμό της ψυχολογίας ως επιστήμης του ανθρώπου. Παπαζήσης. 

Φίλιας, Β. (2012). Από την εξαχρείωση στην εξαθλίωση (1974–2012). Προσκήνιο. 

Φίλιας, Β., Βατάκης, Π., & Λαγός, Κ. (2018). Κωνσταντίνος Δ. Περρίκος (1905–1943): Η βιογραφία ενός ήρωα. Μένανδρος.